Nasze życie nie jest możliwe bez stresu. Jak radzić sobie ze stresem w pracy gdy ten niszczy nasze życie? Czym jest stres?

Choć każdy z nas potrafi opisać, jak czuje się w stresie, trudno precyzyjnie opisać go poprzez definicje. Według R.S. Lazarus’a „Stres to rodzaj relacji między wymaganiami otoczenia a możliwościami osoby do sprostania im bez nadmiernych kosztów”. W tej delicji ważne jest zwrócenie uwagi na to, że radzenie sobie ze stresem powoduje po naszej stronie pewne koszty (np. dodatkowy wysiłek, zdenerwowanie, złe samopoczucie).

Stresowe reakcje mogą być wywołane:

1. obiektywnymi czynnikami, stresującymi wszystkich (np. hałas, utrata ukochanej osoby, pracy, wypadek)

2. subiektywnymi czynnikami związanymi z indywidualnym charakterem danej osoby i/lub postrzeganiem przez nią danej sytuacji (np. jedna osoba potwornie stresuje się wystąpieniami publicznymi, inna je uwielbia).

Czy stres zawsze jest destrukcyjny?

Psycholodzy wyróżniają dystres (stres negatywny, destrukcyjny) oraz eustres (stres pozytywny). Zapominamy zwykle, że nawet pozytywne wrażenia są dla człowieka stresujące (np. ślub, urodzenie dziecka, pełna wyzwań praca). Życie bez pozytywnych i negatywnych bodźców byłoby nudne i wcale nie dałoby nam poczucia szczęścia.

W pewnych okolicznościach stres – w małych dawkach – mobilizuje nas do działania. Np. gdy przejmując się egzaminem, z wyprzedzeniem bierzemy się do nauki.

Najgorszy jest stres długotrwały. Z pozoru drobne, ale stresujące bodźce, którym jednak jesteśmy poddani przez długi czas, mogą spowodować gorsze skutki (czyli być dla nas bardziej szkodliwe) niż zdarzenia obiektywnie gorsze, ale jednorazowe.

Jak radzić sobie ze stresem?

Nawet, jeśli obiektywnie rzecz biorąc w życiu różnych osób jest tyle samo stresu, to subiektywnie mogą one odczuwać inne jego natężenie. Jeśli ktoś jest pesymistą, jest wrogo nastawiony do otoczenia, ciągle rywalizuje, a do tego jest chorobliwie ambitny, to będzie się czuł permanentnie zestresowany.

Natomiast osoba pozytywnie nastawiona do innych, optymistycznie podchodząca do życia, umiejąca budować relacje z ludźmi i mająca realistyczne oczekiwania, będzie postrzegać swoje życie jako znacznie mniej stresujące. Tak więc najważniejszym sposobem radzenia sobie ze stresem jest optymistyczne podejście do życia oraz koncentrowanie się na tym, co dobrego nas spotyka.

Drugim sposobem radzenia sobie ze stresem jest zmiana naszej percepcji, czyli tego, jak postrzegamy daną sytuację. Np. o nowej pracy możemy myśleć jako o wyzwaniu, czymś ciekawym, sposobie na poznanie fajnych ludzi lub jako o czymś przerażającym, gdzie na pewno trafimy na niemiłych współpracowników, szefa – tyrana, zaś sama praca będzie nudna lub trudna. Oczywiste jest, że przy tym drugim podejściu będziemy znacznie bardziej zestresowani.

Pomaga też racjonalizacja i analiza tego, co tak nas stresuje. Jak mówi przysłowie: „strach ma wielkie oczy”. Często jest tak, że coś nas przeraża i stresuje, ale gdy to na zimno rozważymy, okaże się, że to nie jest takie ważne lub straszne (np. stresujemy się egzaminem, przyjściem nowego szefa).

Kolejnym sposobem jest zachowanie równowagi między życiem prywatnym a zawodowym („work – life balance”). Jeśli będziemy pracować od rana do nocy i nie zadbamy o własny odpoczynek oraz utrzymywanie relacji z bliskimi, nie tylko będziemy czuć się bardzo zestresowani, ale będziemy na prostej drodze do wypalenia zawodowego. Ponadto jeśli mamy rodzinę czy przyjaciół, którzy są dla nas oparciem, łatwiej dawać sobie radę z problemami i ciężkimi sytuacjami.

W radzeniu sobie ze stresem pomaga też nauczenie się lepszego zarządzania sobą w czasie (planowanie, realistyczne ocenianie czasu niezbędnego do wykonania danej czynności, ustalanie priorytetów). Bywa, że to my sami powodujemy stres, gdyż odkładamy coś na ostatnią chwilę, nie przygotowaliśmy się do czegoś, zajmowaliśmy się drobiazgami, zamiast tym, co naprawdę ważne.

W ograniczaniu ilości stresu w naszym życiu pomaga bycie asertywnym. Dzięki temu nie tylko nie czujemy się wykorzystywani, ale nie pozwalamy zwalać na siebie obowiązków przez innych. W rezultacie mamy więcej czasu dla siebie oraz możemy spokojnie wykonywać własne obowiązki.

Ważne jest też odpowiednie wyznaczanie sobie celów (np. zgodnych z zasadą SMART). Jeśli postawimy sobie cele zbyt trudne, narazimy się na niepotrzebny stres i frustrację.

Kolejnym działaniem, które pomaga radzić sobie ze stresem jest szeroko rozumiane dbanie o zdrowie i dobrą kondycję psycho – fizyczną. Osoba ciągle niewyspana, źle się odżywiająca, łykająca nadmiar leków (zwłaszcza przeciwbólowych, na sen, na zwiększenie aktywności, na zdenerwowanie itd.) oraz nieuprawiająca żadnego sportu znacznie gorzej znosi sytuacje stresowe niż ktoś prowadzący zdrowy tryb życia.

Aby zwiększyć naszą odporność na stres powinniśmy:

- zapewnić sobie odpowiednią ilość snu oraz wypoczynku

- robić to, co sprawia nam przyjemność (np. mieć hobby)

- uprawiać sport – najlepiej na świeżym powietrzu

- ograniczyć używki i leki

- zdrowo się odżywiać (posiłki regularne i w małych porcjach, jedzenie lekkostrawne i nie typu „fast food”, dużo świeżych owoców i warzyw).

Pomagają także ćwiczenia relaksacyjne.

Jeśli to możliwe, wyeliminujmy z naszego życia szczególnie stresujące czynniki np. zmieńmy pracę, przeprowadźmy się do innego miejsca, zerwijmy toksyczne dla nas kontakty z ludźmi. Jednak może się zdarzyć, że to niewiele nam pomoże – jeśli równocześnie nie będziemy pracować nad sobą i swoim podejściem do świata.

Anna Daria Nowicka – socjolog, doradca HR