Przygotowanie się do rozmowy rekrutacyjnej przez studenta bywa trudniejsze niż dla osób z większym doświadczeniem. Trudno mu bowiem odwoływać się do nabytego już doświadczenia. Student musi się wykazać przede wszystkim potencjałem i odpowiednią motywacją do pracy.

Studenci są rekrutowani na staże, praktyki, pracę czasową lub na etat (ale na niższe stanowiska). Wiele pytań kierowanych do studentów podczas interview jest podobnych do tych zadawanych bardziej doświadczonym kandydatom. Jednak nieco inaczej będą interpretowane odpowiedzi. Niestety nadal zdarzają się firmy, które szukają „studenta ostatniego roku, po dwóch kierunkach, biegle trzy języki, 10 lat doświadczenia zawodowego i udokumentowane sukcesy”, ale stawianie takich wymogów tylko ośmiesza pracodawcę. Nikt ze zdrowym rozsądkiem nie oczekuje od osoby na początku swojej kariery zawodowej, aby posiadała ona takie praktyczne doświadczenie i dokonania, jak jej starsi współpracownicy.

Najważniejsza jest postawa i miękkie umiejętności

Zwykle te prace, do których zatrudniani są studenci, nie wymagają dużego doświadczenia i łatwo jest w nie wdrożyć zupełnie nową osobę. Po kilku dniach taki „świeży” pracownik przyswoi sobie skrypty rozmowy w call center, wpisywanie danych do aplikacji czy łączenie telefonów do odpowiednich osób. Nie ma więc bariery merytorycznej – niemal każdego można szybko przyuczyć.

Z tego powodu dla pracodawcy ważniejsza jest postawa studenta wobec pracy. Czy będzie sumiennie wykonywał swoje obowiązki, czy też trzeba będzie ciągle go sprawdzać i po nim poprawiać? (Co jest marnowaniem czasu osoby nadzorującej jego pracę). Czy jest osobą otwartą na wiedzę i chętnie uczy się nowych rzeczy (choćby to była obsługa ekspresu do kawy)? Czy też będzie czuł się urażony, gdy ktoś zwróci mu uwagę, że powinien wykonywać daną pracę inaczej? Czy z natury angażuje się w to, co robi? A może wydaje się być obrażony, że musi wykonywać tak proste zadania, zamiast od razu dostać etat specjalisty? Te właśnie czynniki będą wpływać na efekty pracy studenta, a nie to, ile kierunków studiów skończył….

Rekruter może pytać wprost, co motywuje kandydata do pracy lub też dochodzić do tego pośrednio np. pytając co motywowało go do podjęcia kolejnego kierunku studiów lub uczestniczenia w kursach czy stażach? Na ile ważne jest dla kandydata poczucie bycia docenianym? Czy liczą się tylko gratyfikacje finansowe? Jaki jest wg niego idealny szef? Z jakiego typu ludźmi kandydat chciałby współpracować? Jaka powinna być optymalna dla niego atmosfera w pracy?

Podczas rozmowy rekruter będzie chciał odkryć, jakie podejście do pracy ma ten kandydat, czy będzie starał się dobrze wykonać powierzone mu zadania. Rekruter może więc próbować sprawdzić, czy ta osoba w ogóle ma jakieś pasje, zainteresowania, czy w cokolwiek się angażuje. Mogą padać pytania o hobby, sposób spędzania wolnego czasu, działalność w kołach zainteresowań czy stowarzyszeniach. Bardzo cenne jest, gdy kandydat działał w organizacjach studenckich, pozarządowych, spotyka się z innymi ludźmi, aby realizować swoje zainteresowania, rozwijać się w pasjonującej go dziedzinie, że robi coś więcej, niż siedzenie przed TV.  

Rekruter będzie również zwracał uwagę na miękkie kompetencje kandydata np. umiejętność pracy w zespole, efektywne wykorzystanie czasu i planowanie, komunikatywność. Mogą więc pojawić się pytania typu:  Proszę opisać jakąś stresującą sytuację w Pana/i życiu. Jak dał/a Pan/i sobie w niej radę?

Nie wstydź się mówić o pracach mało ambitnych

Profesjonalny rekruter będzie umiał wyłuskać umiejętności i potencjał nawet z pozornie mało znaczących epizodów w życiu kandydata (np. z pracy dorywczej). Przykładowo: jeśli ktoś rozdawał ulotki albo przeprowadzał ankiety telefoniczne, to raczej jest osobą otwartą, nie boi się inicjować kontraktu z innymi. Jeśli zbierał owoce czy wykonywał pracę przy taśmie produkcyjnej, to prawdopodobnie jest dokładny, potrafi wychwytywać szczegóły, pracować „na akord”, daje sobie radę przy pracy monotonnej. Praca kelnera czy sprzedawcy wymaga cierpliwości, odporności na stres i dawania sobie rady z „trudnymi klientami”.

Pokaż, co już umiesz i jaki masz potencjał

Przeanalizuj swoje silne i słabe strony pod kątem twardych i miękkich umiejętności. Musisz być w stanie przekonująco odpowiedzieć na pytania typu: Czy uważa Pan/i, że ma jakieś szczególne uzdolnienia, umiejętności? Czym się Pan/i wyróżnia? Pamiętaj, że odpowiadając na to pytanie musisz odnosić się do pracy, o którą się starasz. To, że znasz perfekcyjnie język, który ci nie będzie potrzeby w tej pracy lub umiesz chodzić po linie, nie przekona rekrutera do zatrudnienia właśnie ciebie.

Zastanów się, co do tej pory osiągnąłeś, jakimi umiejętnościami musiałeś się wykazać podczas studiów. Może świetną organizacją czasu – dzięki czemu pogodziłeś dwa kierunki? Może determinacją i pracowitością, dzięki której – choć jesteś „humanistą” – poprawiłeś dwóję ze statystyki na czwórkę? Może odniosłeś sukces sportowy, co wskazuje, że potrafisz konsekwentnie dążyć do celu odroczonego w czasie?

Jest bardzo prawdopodobne, że zostaniesz zapytany o to, jak twoje wykształcenie może się przydać na stanowisku, o które się ubiegasz. Jeśli nie ma praktycznie żadnych zależności (np. skończyłeś italianistykę, a w pracy nie będziesz używał tego języka), to pomyśl, czego nauczyłeś się oprócz wiodących przedmiotów. Skrupulatnego zbierania informacji - gdy pisałeś prace zaliczeniowe? Analizy danych? Logicznego myślenia? A może publicznego wypowiadania się lub odporności na stres (np. robiąc tłumaczenia symultaniczne)?

Odrobina pokory

Pamiętaj, że to, iż ukończyłeś nawet prestiżowe studia, nie zmienia faktu, że brakuje ci wiedzy praktycznej i życiowego doświadczenia. Musisz pogodzić się z tym, że przez pierwsze lata na rynku pracy raczej nie uda ci się zdobyć posady dobrze opłacanego specjalisty (chyba, że posiadasz wyjątkowe kwalifikacje). Przygotuj się, że twoja praca nie będzie raczej tak fascynująca i rozwijająca, jak studia. Choćbyś ukończył „Zarządzanie”, nie zaczniesz od bycia dyrektorem ani nawet koordynatorem projektu, lecz od stanowiska asystenta czy młodszego specjalisty.

Musisz przede wszystkim przekonać rekrutera, że będziesz z zaangażowaniem i starannością wykonywać pracę, choć nie spełnia ona twoich aspiracji. Twoja wiedza merytoryczna (zwłaszcza, jeśli nie jest związana bezpośrednio z wykonywaną pracą) będzie dla rekrutera mniej ważna niż postawa wobec pracy i miękkie umiejętności. Rekruter może cię pytać o to, czego oczekujesz po pracy w tej firmie, aby sprawdzić, czy twoje oczekiwania są realistyczne. Masz raczej małe szanse, jeśli będziesz mówił, iż oczekujesz, że w 2 lata zostaniesz głównym specjalistą w danym dziale lub jeśli twoje oczekiwania finansowe będą na poziomie zarobków, jakie w tej firmie otrzymują osoby posiadające już kilkuletnie doświadczenie.

Także postawa roszczeniowa (np. „chcę, aby firma zafundowała mi studia MBA, chcę samochód służbowy) przekreśli twoje szanse.  

Pokaż, że zależy ci na tej pracy, że chcesz przede wszystkim uczyć się nowych rzeczy (zarówno merytorycznych, jak i umiejętności miękkich) oraz za stworzenie ci tej możliwości odpłacisz sumienną pracą i zaangażowaniem, nawet jeśli ta praca nie będzie spełniała twoich aspiracji.

Ważne jest również, abyś był dobrze przygotowany do rozmowy i poświęcił czas choćby na przejrzenie strony internetowej firmy. Jeśli okaże się, że nie masz pojęcia, czym ta firma się zajmuje, twoje szanse przepadną.

Zobacz ranking pytań kwalifikacyjnych lub Na jakie elementy systemu motywacyjnego powinien zwrócić uwagę pracownik?

Anna Daria Nowicka – socjolog, doradca HR