Musisz się zalogować aby
móc korzystać ze strony!

zamknij okno | przypomnienie hasła

Captcha

zamknij okno

Związki zawodowe – obrońca pracowników, partner czy kula u nogi pracodawcy część II

  5/5 (14)

Autor: Anna Daria Nowicka, Data dodania: 2011-01-19 18:09:49

Polisa24 - ubezpieczenia NNW

Związki zawodowe powstały, aby chronić interesy pracowników. Skąd się wzięły? Czym się zajmują? Jak wygląda ich działanie z punktu widzenia pracodawcy, a jak według pracowników? Jak założyć związek i co daje bycie w jego władzach? Na te wszystkie pytania krótko odpowiem w tym artykule. Uzupełnieniem tego artykułu są kwestie po co istnieją związki zawodowe oraz historia związków zawodowych  - uzupełnij swoją wiedzę. Zapraszamy do lektury:

 

Jak założyć związek zawodowy?

Jak mówi Ustawa „Prawo tworzenia i wstępowania do związków zawodowych mają pracownicy bez względu na podstawę stosunku pracy, członkowie rolniczych spółdzielni produkcyjnych oraz osoby wykonujące pracę na podstawie umowy agencyjnej, jeżeli nie są pracodawcami.” Członkami związku mogą być także emeryci i bezrobotni. Do założenia związku potrzeba jedynie 10 osób.

Związek musi zostać zarejestrowany w Krajowym Rejestrze Sądowym. Aby tego dokonać, członkowie związku muszą uchwalić statut oraz wybrać komitet założycielski w liczbie od 3 do 7 osób. W statucie określa się m.in. nazwę związku, jego siedzibę, terytorialny i podmiotowy zakres działania, cele i zadania związku oraz sposoby i formy ich realizacji, sposób reprezentowania związku oraz osoby upoważnione do zaciągania zobowiązań majątkowych w imieniu związku, źródła finansowania działalności związku oraz sposób ustanawiania składek członkowskich. Nie ponosi się żadnych opłat z tytułu rejestracji związku zawodowego.

Należy pamiętać, że dochód z działalności gospodarczej prowadzonej przez związki zawodowe służy realizacji ich zadań statutowych i nie może być przeznaczony do podziału pomiędzy ich członków.

Związki zawodowe korzystają ze zwolnień podatkowych przewidzianych dla stowarzyszeń.

Obciążenia dla pracodawców

Działalność związków zawodowych u danego przedsiębiorcy nakłada na niego z mocy Ustawy także wiele zobowiązań i skutkuje konkretnymi kosztami, jakie spadają na pracodawcę. Jest to jeden z powodów, dla których pracodawcy nie chcą, aby w ich firmie dział związek. Zgodnie z Art. 33. „Pracodawca obowiązany jest na warunkach określonych w umowie udostępnić zakładowej organizacji związkowej pomieszczenia i urządzenia techniczne niezbędne do wykonywania działalności związkowej w zakładzie pracy”.  Musi również utrzymywać etaty dla osób będących w zarządzie zakładowej organizacji związkowej  (czyli, że osoby te zachowują pełne wynagrodzenie, a nie świadczą normalnej pracy na rzecz pracodawcy). Art. 31.1 dokładnie precyzuje, ile jest takich etatów w zależności od ilości członków związku. Przykładowo, „Prawo do zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy na okres kadencji w zarządzie zakładowej organizacji związkowej przysługuje: (..) jednemu pracownikowi, gdy związek liczy od 150 do 500 członków zatrudnionych w zakładzie pracy, dwom pracownikom, gdy związek liczy od 501 do 1000 członków zatrudnionych w zakładzie pracy, trzem pracownikom, gdy związek liczy od 1001 do 2000 członków zatrudnionych w zakładzie pracy”.

Praktyczne problemy dla pracodawców wynikają również z Art. 1.3 Ustawy o związkach zawodowych, który jednoznacznie stwierdza, że „Organy państwowe, samorządu terytorialnego i pracodawcy obowiązani są traktować jednakowo wszystkie związki zawodowe”. A to oznacza, że nawet jeśli do jednego związku należy 80% załogi, a do drugiego tylko 1%, to pracodawca musi się tak samo liczyć z oboma związkami, tak samo się z nimi konsultować w przypadku planowanych zwolnień czy innych decyzji dotyczących pracowników. A skoro każdy związek jest tak samo ważny, to rodzi się pokusa, aby w danej firmie był więcej niż jeden – w końcu każdy kolejny związek gwarantuje bezpieczne etaty dla jego władz.

Pracodawcy muszą być jednak świadomi, że za utrudnienia zakładania lub funkcjonowania związku oraz za dyskryminację ze względu na przynależność związkową (lub jej brak) podlegają grzywnie albo karze ograniczenia wolności. Jest więc poważne naruszenie prawa.

Kontrowersje wokół związków zawodowych

Choć cel istnienia związków zawodowych jest szlachetny – obrona pracowników – to wokół ich praktycznego działania narosło wiele kontrowersji. Jedni zarzucają im upolitycznienie, inni działanie na szkodę firmy. Ponieważ związki zawodowe są z mocy ustawy niezależne, ani właściciele ani zarządy firm, w których działają, nie mają na nie wpływu i nie wolno im ingerować w działalność związkową.

Ponieważ w firmie może działać wiele związków zawodowych, zdarza się, że związki te walczą również między sobą o przyciągnięcie większej ilości pracowników. Bywają sytuacje, kiedy związki zawodowe – aby pokazać pracownikom, jak dzielnie o nich walczą, eskalują żądania, podgrzewają nastroje i oczekują rzeczy, których spełnienie działałoby na szkodę firmy. Zbyt wysokie podwyżki mogą sprawić, że firma nie będzie konkurencyjna na rynku i straci klientów. Blokowanie zwolnień, gdy konieczna jest restrukturyzacja lub istnieje przerost zatrudnienia, może doprowadzić do upadku firmy, a wtedy pracę stracą wszyscy pracownicy. Strajki i przestoje w pracy mogą doprowadzić do dotkliwych strat finansowych po stronie firmy, a nawet spowodować bankructwo.

W praktyce związki zawodowe są więc najsilniejsze i mają największą postawę roszczeniową w firmach, które łatwo nie upadną: należą do strategicznych sektorów i/lub zatrudniają tysiące pracowników np. w branży górniczej, hutniczej, energetycznej.

„Ciepłe posadki” dla władz związku

Jednym z powodów tego, że w firmach bywa wiele organizacji związkowych jest to, że – jak mówi Art. 32. „Pracodawca nie może bez zgody zarządu zakładowej organizacji związkowej wypowiedzieć ani rozwiązać stosunku pracy z pracownikiem będącym członkiem zarządu lub komisji rewizyjnej zakładowej organizacji związkowej w czasie trwania mandatu oraz w okresie roku po jego wygaśnięciu. Pracodawca nie może bez zgody zarządu zakładowej organizacji związkowej zmienić jednostronnie warunków pracy lub płacy na niekorzyść pracownika będącego członkiem zarządu lub komisji rewizyjnej zakładowej organizacji związkowej w okresie, o którym mowa w ust. 1”.

Mówiąc prościej, opłaca się być we władzach związku, gdyż chroni to przed zwolnieniem. Jeśli w firmie istnieje kilka związków i każdy z nich liczy setki osób, to pracodawca nie tylko finansuje nawet kilkanaście etatów związkowych, ale nie może zwolnić osób z ich władz. Zdarza się więc, że związki zawodowe są tworzone cynicznie, aby chronić przed zwolnieniem pewną grupę ludzi. Trudno się dziwić, że pracodawcy nie patrzą na nie przychylnie, zaś szeregowi członkowie związków mogą czuć, że ktoś na ich plecach zrobił sobie „ciepłą posadkę”.

 

Anna Daria Nowicka - socjolog

 

CZYTAJ DALEJ!
CZĘŚĆ PIERWSZA , DRUGA i TRZECIA

Podoba ci się ten post? Powiedz o tym innym:

Komentarze:

Aktualnie brak komentarzy

Musisz być zalogowany aby dodawać komentarze.

`
Zamknij

Zapisz się do newslettera!

Ponad 140 klientów korzysta z usług w okresie promocji i rabatów!
Dlaczego nie masz do nich dołączyć?